Kenya'nın orta kesimlerinde yer alan Nanyuki kasabasında, ABD vatandaşları için kurulması planlanan Ebola karantina merkezine karşı düzenlenen protestolarda polisin ateş açması sonucu bir gösterici hayatını kaybetti.
Olaylar, bölge halkının ve insan hakları örgütlerinin tepkisiyle büyürken, Kenya ve ABD arasındaki diplomatik ve hukuki kriz derinleşiyor.
İşte bölgedeki gerilimi tırmandıran gelişmenin tüm detayları:
Olayın Geçmişi ve Karantina Merkezi Planı
ABD, komşu ülkeler Uganda ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde (DKC) ortaya çıkan ve tedavisi bulunmayan nadir Bundibugyo ebola virüsü salgınından etkilenen Amerikan vatandaşları için Kenya'da bir tesis kurmak istiyor.
Başkent Nairobi'ye yaklaşık 200 kilometre uzaklıktaki Nanyuki'de bulunan Laikipia Hava Üssü'ne inşa edilmesi planlanan 50 yataklı tesisin, 30 ABD'li sağlık personeli tarafından yönetilmesi hedefleniyor. Ancak bu plan, son haftalarda Kenya çapında büyük bir öfkeye yol açtı.
Protestolarda Kan Döküldü
9 Haziran 2026 Salı günü Laikipia Hava Üssü çevresinde toplanan yüzlerce Kenyalı, projeyi protesto etmek için sokaklara döküldü. Bazı eylemcilerin koruyucu tulumlar giydiği ve üzerinde "Ebola" yazan temsili bir tabut taşıdığı görüldü.
| Protesto Bilanço ve Detayları | |
| Kayıplar | Başından vurulan 1 protestocu hayatını kaybetti |
| Önceki Olaylar | Geçtiğimiz hafta aynı bölgedeki eylemlerde 2 kişi daha ölmüştü |
| Gözaltılar | Kenya İnsan Hakları Komisyonu'na göre 19 kişi keyfi olarak tutuklandı |
| Polis Müdahalesi | Göz yaşartıcı gaz ve gerçek mermi kullanıldığı bildirildi |
,
Kenya İnsan Hakları Komisyonu, maskeli polislerin kalabalığa gerçek mermilerle ateş açtığını ve gazetecilere saldırdığını açıkladı. Bölge halkı, turizmle (Klimanjaro Dağı ve gergedan koruma alanları) geçinen Nanyuki'nin bir "Ebola çöplüğüne" dönüştürülmesine karşı çıkıyor ve ABD'nin kendi riskini Kenya'ya ihraç ettiğini savunuyor.
Hukuki Süreç ve Siyasi Gerilim
Protestocuların öfkesi yalnızca ABD'ye değil, projeyi savunan Kenya Devlet Başkanı William Ruto'ya da yönelmiş durumda. Yıllardır süren ABD yardımlarına vefa borçları olduğunu belirten Ruto projede ısrar ederken, eylemciler "Ruto istifa!" sloganları atıyor.
Öte yandan, tesisin inşası şu an için hukuki bir engele takılmış durumda:
-
Mahkeme Kararı: Katiba Enstitüsü adlı sivil toplum kuruluşunun başvurusu üzerine bir Nairobi mahkemesi, tesisin inşasını ve Ebola riski taşıyan kişilerin ülkeye girişini geçici olarak durdurdu.
-
Sonraki Adım: Hükümetin projeye dair tüm anlaşma ve protokolleri açıklaması istenirken, bir sonraki duruşmanın 23 Haziran'da yapılması planlanıyor.
ABD cephesi ise mahkeme sürecinin farkında olduklarını ve itirazları çözmek için Kenya hükümetiyle birlikte çalıştıklarını belirtmekle yetindi.
DSÖ, salgının hızla yayılması üzerine 17 Mayıs 2026'da bu durumu "Uluslararası Halk Sağlığı Acil Durumu" (PHEIC) olarak ilan etti.
Bölgedeki Mevcut Krizin Zorlukları
-
Yayılım Hızı ve Coğrafi Kapsam: Salgın, ilk başta DKC'nin Ituri eyaletindeki maden kasabalarında (özellikle Mongbwalu) başladı ancak kısa sürede 25 farklı sağlık bölgesine sıçradı. Virüs, sınır ötesi seyahatler yoluyla Uganda'nın başkenti Kampala'ya kadar ulaştı.
-
Aşı ve Tedavi Eksikliği: 2014-2016 Batı Afrika salgınında veya 2018-2020 DKC salgınında başarıyla kullanılan Zaire türü Ebola aşıları ve antikor tedavileri, bu salgına yol açan Bundibugyo türü üzerinde ne yazık ki etkili değil. Şu an hastalar için sadece semptom yönetimi (sıvı takviyesi, ateş düşürücüler, oksijen) yapılabiliyor.
-
Güvenlik ve İnsani Kriz: DKC'nin doğusunda devam eden silahlı çatışmalar, yüz binlerce yerinden edilmiş insanın varlığı ve bazı silahlı grupların kontrolündeki bölgelere sağlık ekiplerinin girememesi, filyasyon (temaslı takibi) çalışmalarını büyük ölçüde engelliyor.
Şu an uluslararası sağlık kuruluşları ve Afrika CDC (Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri), yeni aşı adaylarının acil klinik denemelerini başlatmak ve daha fazla yayılımı önlemek için bölgeye milyonlarca dolarlık acil yardım fonu ve uzman ekip aktarıyor.
