Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde (DKC) patlak veren yeni Ebola salgınının kontrolden çıkarak "hızla yayıldığı" uyarısında bulundu. Cuma günü (22 Mayıs 2026) yapılan acil durum toplantısının ardından DSÖ, ülkedeki ulusal risk seviyesini resmi olarak "Çok Yüksek" (Very High) aşamasına revize etti. Bölgesel risk seviyesi "Yüksek" olarak tutulurken, küresel riskin şimdilik "Düşük" olduğu açıklandı.
DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, salgının gidişatını "derinden endişe verici" olarak tanımladı. Resmi verilere göre, sadece bir hafta önce 246 olan şüpheli vaka sayısı üç katına çıkarak 750'ye yaklaşırken, şüpheli ölüm sayısı ise 177’ye ulaştı. Ancak sahadaki kaos ve lojistik yetersizlikler nedeniyle gerçek bilançonun bunun çok daha üzerinde olduğu tahmin ediliyor.
En Büyük Tehdit: Elimizde Ne Aşı Ne de İlaç Var
Bu salgını geçmişteki ölümcül Ebola dalgalarından ayıran ve bilim dünyasını alarm durumuna geçiren en büyük unsur, virüsün alt türü. Laboratuvar analizleri, salgına "Bundibugyo" (BDBV) suşunun (türünün) neden olduğunu kesinleştirdi.
Geçmiş yıllarda milyarlarca dolar harcanarak geliştirilen ve tıp dünyasının elindeki en güçlü silahlar olan mevcut Ebola aşıları ve antiviral tedaviler, yalnızca Zaire suşuna karşı koruma sağlıyor. Bundibugyo türü için ise şu an dünyada onaylanmış hiçbir aşı veya spesifik tedavi bulunmuyor. Geçmişte bu türle yaşanan iki nadir salgında (2007 Uganda ve 2012 Kongo) ölüm oranları %30 ila %50 arasında seyretmişti.
Çatışmalar ve Güvensizlik Müdahaleyi "Felç" Ediyor
Salgının merkez üssü, Kongo'nun doğusundaki çatışmalarla sarsılan Ituri ve Kuzey Kivu eyaletleri. Bölgede aktif olan silahlı gruplar ve süregelen insani kriz, sağlık ekiplerinin sahaya inmesini zorlaştırıyor. Yaklaşık 2 milyon insanın yerinden edildiği bu bölgede halkın, dışarıdan gelen otoritelere ve sağlık personeline karşı duyduğu "derin güvensizlik" durumu daha da kötüleştiriyor.
İturi eyaletindeki Rwampara bölgesinde perşembe günü yaşanan trajik bir olay durumun vahametini gözler önüne serdi: Ebola nedeniyle hayatını kaybeden bir hastanın cenazesini, virüsün yayılmasını önlemek amacıyla aileye teslim etmek istemeyen yetkililere öfkelenen hasta yakınları, hastane binasını ateşe verdi. DSÖ Kongo Temsilcisi Dr. Anne Ancia, bu tür olayların ve halktaki dezenformasyonun filyasyon (temaslı takibi) çalışmalarını "ciddi şekilde baltaladığını" belirtti.
Sınırları Aşmaya Başladı: Uganda’da İlk Ölümler
Salgın, madencilik faaliyetleri ve yoğun sınır ötesi ticaret nedeniyle coğrafi olarak da genişliyor. Kongo içindeki yayılımın yanı sıra, komşu ülke Uganda’nın başkenti Kampala’da Kongo seyahat geçmişi olan ve birbiriyle bağlantısı bulunmayan iki kişide Ebola virüsü tespit edildi. Bu vakalardan biri hayatını kaybetti. Ayrıca virüsün Güney Sudan sınırına doğru ilerleme potansiyeli bölge ülkelerini teyakkuza geçirdi.
Uluslararası insani yardım kuruluşları (Care International, Action Against Hunger) ise salgına zamanında müdahale edilememesinin arkasında lojistik çökmelerin ve fon yetersizliğinin yattığını savunuyor. Özellikle küresel sağlık bütçelerindeki kesintiler nedeniyle sahada yeterli koruyucu ekipman ve eğitimli personel bulunmadığı vurgulanıyor.
Acil Yardım Fonu Devreye Alındı
DSÖ ve Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (Africa CDC) kıta genelinde ortak bir acil durum yönetim ekibi kurdu. BM Acil Yardım Koordinatörü Tom Fletcher, Kongo ve komşu ülkelerdeki Ebola operasyonlarını desteklemek amacıyla Merkez Acil Durum Fonu'ndan (CERF) 60 milyon dolarlık acil bütçe tahsis edildiğini açıkladı. BM barış gücü (MONUSCO) ise bölgeye hava yoluyla 30 tona yakın tıbbi malzeme, çadır ve koruyucu ekipman taşımaya başladı.
Sağlık yetkilileri, virüsün yayılmasını durdurmak için zamana karşı yarışıyor. Bilim insanları, Bundibugyo türüne karşı etkili olabileceği düşünülen "obeldesivir" adlı deneysel bir antiviral ilacın temaslı kişiler üzerinde denenmesi için bölgede klinik test süreçlerini hızlandırmaya çalışıyor.
