TRUMP’IN ASKER HAMLESİ VE AVRUPA’NIN SAVUNMA ATAĞI
BRÜKSEL – Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO), üye ülkelerin savunma bütçelerinde yüzlerce milyar dolarlık devasa bir artış dalgasına hazırlanıyor. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupa ve Kanada’nın askeri harcamalarını hızla artırdığını belirterek, ittifakın savunma yükünün artık daha dengeli paylaşılacağını vurguladı. Bu açıklama, ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa’daki Amerikan askeri varlığına ilişkin attığı sürpriz adımların ve baskıların hemen ardından geldi.
Trump'tan Sürpriz Polonya Hamlesi
ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz haftalarda Avrupa'daki Amerikan askeri varlığını azaltma yönündeki açıklamalarının aksine, sürpriz bir kararla Polonya’ya ek 5.000 asker gönderme taahhüdünde bulundu. Pentagon'un daha önce Almanya ve Polonya arasındaki rotasyonel güçleri azaltma planlarının ardından gelen bu ani "çark", NATO müttefikleri arasında şaşkınlık yaratsa da Varşova yönetimi tarafından memnuniyetle karşılandı. Polonya, Trump yönetiminin "örnek müttefik" olarak gösterdiği ve gayrisafi yurtiçi hasılasının (GSYİH) %5'ini savunmaya ayırma hedefine şimdiden en çok yaklaşan ülkelerden biri konumunda.
Hedef GSYİH’nin %5’i: "Yıllık 1 Trilyon Dolar Ek Kaynak"
NATO müttefikleri, geçtiğimiz yıl Lahey Zirvesi’nde savunma harcamalarını 2035 yılına kadar GSYİH’nin %5’ine çıkarma konusunda tarihi bir taahhüt imzalamıştı. Bu taahhüdün %3,5’i doğrudan çekirdek askeri harcamalara, kalan %1,5’i ise siber güvenlik, altyapı ve endüstriyel kapasiteyi artırmaya ayrılacak.
Cumhurbaşkanları ve savunma bakanları düzeyinde yapılan son görüşmelerin ardından konuşan Genel Sekreter Mark Rutte, İsveç gibi yeni üyelerin de dahil olmasıyla Avrupa ülkelerinin savunma sorumluluğunu eline aldığını belirtti. Trump ise bu bütçe artışlarının kolektif savunmaya yıllık bazda 1 trilyon dolardan fazla ek kaynak sağlayacağını ifade ederek bunu "Batı medeniyeti için büyük bir zafer" olarak nitelendirdi.
"Tek Bir Müttefike Aşırı Bağımlılık Sağlıklı Değil"
İsveç Başbakanı ile düzenlenen ortak basın toplantısında konuşan NATO Şefi Rutte, Avrupa’nın artık kendi göbeğini kesmesi gerektiği mesajını verdi:
"Geçtiğimiz yıl savunma harcamalarında çok büyük artışlar gördük. Tüm ittifak %2 hedefini yakalarken, Lahey'de %5'e ulaşma kararlılığı gösterildi. Tek bir müttefike (ABD) aşırı bağımlı olmak kesinlikle sağlıklı değil. ABD ile tam olarak şu konuda anlaştık: Onlar nükleer şemsiye ve konvansiyonel destekle ittifakın içinde kalmaya devam edecek ancak Avrupalılar kendi savunmaları için çok daha fazla sorumluluk alacak."
Savunma Sanayisinde "Amerikan Malı" Baskısı
Başkan Donald Trump, Avrupa ülkelerinin bütçelerini artırma sözünü kendi lehine çevirme niyetini de gizlemiyor. Trump, Lahey kararları sonrasında yaptığı açıklamalarda, "Bu ek paraların bürokrasiye değil, ciddi askeri teçhizatlara harcanması hayati önem taşıyor. Umuyorum ki bu teçhizatlar Amerika’da üretilir, çünkü dünyanın en iyi askeri donanımına biz sahibiz" diyerek Avrupalı müttefiklerine ABD savunma sanayisinden alışveriş yapmaları yönünde açık bir mesaj gönderdi.
Analiz: NATO'da Güç Dengesi Değişiyor mu?
Uzmanlar, Trump'ın bir yandan asker çekme tehditleri savururken diğer yandan Polonya gibi stratejik noktalara asker yığmasının, Avrupalı liderleri savunma harcamalarını artırmaya zorlama stratejisinin bir parçası olduğunu belirtiyor. NATO, tarihinin en yüksek bütçeli dönemiyle Soğuk Savaş sonrası yeni bir askeri yapılanma sürecine girerken; Avrupa’nın Washington’a olan askeri bağımlılığını azaltıp azaltamayacağı, önümüzdeki yıllarda siber güvenlik ve savunma sanayisi yatırımlarının hızıyla netleşecek.
