Küresel piyasaların korktuğu senaryo gerçeğe dönüşüyor. ABD tarafından yeni bir askeri hamle gelmemesine rağmen İran'ın, Kuveyt'teki bir hava üssüne yönelik saldırıyı üstlendiği ve Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankerini vurduğu iddia edildi. Bu gelişme, Avrupa'daki doğalgaz ve dizel krizini derinleştirirken, küresel petrol fiyatları ve Türkiye'nin enflasyon beklentileri üzerinde yeni bir şok dalgası yaratabilir.
Orta Doğu'da jeopolitik fay hatları yeniden kırılıyor. ABD ile İran arasında bir süredir devam eden ve küresel lojistik ağlarını felce uğratan gerilim, yeni bir boyuta taşındı. Finans ve haber kaynaklarına düşen son iddialara göre, bölgedeki çatışma sarmalı doğrudan enerji rotalarını ve komşu ülkelerin güvenliğini tehdit etmeye başladı.
Kuveyt Hava Üssüne Saldırı ve Hürmüz'de Tanker Paniği
Gelen ilk bilgilere göre İran'ın, ABD'nin bölgedeki yeni bir doğrudan askeri müdahalesi olmamasına rağmen, Kuveyt'te bulunan bir hava üssüne yönelik saldırıyı üstlendiği rapor ediliyor. Ancak piyasaları asıl tedirgin eden gelişme, dünyanın en önemli enerji geçiş güzergahı olan Hürmüz Boğazı'nda iki ticari tankerin vurulması oldu.
Hatırlanacağı üzere, Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatların aksaması küresel petrol arzının yaklaşık %20'sini doğrudan tehdit ediyor. İki tankerin hedef alınması, bölgedeki deniz taşımacılığı sigorta primlerini (navlun maliyetlerini) anında astronomik seviyelere çekecek bir gelişme olarak okunuyor.
Avrupa'nın Kış Kabusu Derinleşiyor: Doğalgaz ve Dizel Kıtlığı Kapıda
Bu sıcak gelişme, daha önce gündeme getirdiğimiz Avrupa'nın enerji dar boğazını doğrudan vuracak nitelikte.
-
LNG ve Akaryakıt Tedariki Tehlikede: Avrupa'nın kış ayları için sadece %76 dolulukta kalan doğalgaz depoları ve son 5 yılın en düşük seviyesine inen (ARA bölgesindeki) dizel/jet yakıtı stokları, Hürmüz Boğazı'nın kapanma riskiyle tamamen eriyebilir.
-
Asya ile Rekabet: Tankerlerin rotalarını değiştirmesi veya boğazda trafiğin durması, Avrupa'yı sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) bulabilmek için Asya ile daha yıkıcı bir fiyat rekabetine sokacaktır. Bu da TTF (Avrupa gaz göstergesi) fiyatlarında yeni zirveler anlamına geliyor.
Türkiye Ekonomisi ve Piyasalara Etkisi Ne Olur?
Kuveyt hava üssüne yönelik iddialar ve vurulan tankerler, küresel petrol fiyatlarını hızla 90 doların üzerine, hatta üç haneli rakamlara taşıma potansiyeline sahip. Brent petrolün yükselmesi, Türkiye ekonomisi için doğrudan "enflasyon ithali" anlamına geliyor:
-
TCMB ve Enflasyon Sarmalı: Geçtiğimiz günlerde TCMB'nin politika faizini %37'de sabit bıraktığını ve piyasadaki yıl sonu enflasyon beklentilerinin %29,2'ye yükseldiğini aktarmıştık. Commerzbank ve ING analizlerinde vurgulandığı gibi; artan enerji maliyetleri, Türkiye'nin zorlukla dengelemeye çalıştığı dış ticaret açığını baskılayarak Türk Lirası üzerindeki stresi artırabilir. "Carry Trade" yapan yabancı yatırımcının jeopolitik riskleri fiyatlaması, kurlar üzerinde dalgalanma yaratabilir.
-
Borsa İstanbul (BİST) Etkisi: Ulaştırma ve sanayi endeksleri (THYAO, PGSUS gibi turizmi de besleyen şirketler) artan yakıt maliyetleri nedeniyle baskılanabilecekken; yerel petrokimya (TUPRS, PETKM) şirketleri bu küresel arz krizinden kısa vadeli spekülatif fiyatlama destekleri bulabilir.
