2023'ten bu yana kapalı olan Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı'nda (Kerkük-Ceyhan) petrol akışının yeniden başlamasına yönelik beklentiler piyasaların radarında. Küresel petrol arzına günlük 450 bin varil ekleyecek olan bu gelişme, Borsa İstanbul'da (BİST) rafineri, petrokimya ve altyapı şirketleri için kritik bir katalizör konumunda.
Küresel enerji piyasalarının ve Borsa İstanbul yatırımcılarının yakından takip ettiği Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nda (ITP) düğümün çözülmesine yönelik diplomatik ve ticari trafik hızlanıyor. Ekonomik takvimlerde en yüksek önem derecesiyle fiyatlanan "Kerkük-Ceyhan boru hattındaki petrol akışı" verisi, hem küresel Brent petrol fiyatlarını hem de BİST'te işlem gören enerji ve sanayi devlerini doğrudan etkileyecek potansiyel taşıyor.
450 Bin Varillik Kesinti: Ne Olmuştu?
Milletlerarası Ticaret Odası'nın (ICC) Irak Merkezi Hükümeti (Bağdat) ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) arasındaki tahkim davasında Bağdat lehine karar vermesinin ardından, 25 Mart 2023 tarihinde Ceyhan Limanı'na giden petrol akışı durdurulmuştu.
Bu kesinti, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 0,5'ine denk gelen günlük 450 bin varillik devasa bir hacmin piyasadan çekilmesine neden oldu. Türkiye, yaşanan büyük deprem felaketlerinin ardından boru hattında gerekli tüm bakım ve test çalışmalarını tamamladığını ve hattın teknik olarak sevkiyata hazır olduğunu uluslararası kamuoyuna duyurmuştu. Ancak akışın başlaması, Bağdat, Erbil ve bölgede üretim yapan uluslararası petrol şirketleri (IOC) arasındaki maliyet ve hukuki yetki anlaşmazlıklarının çözülmesini bekliyor.
Borsa İstanbul'da (BİST) Hangi Hisseler Etkilenecek?
Kerkük-Ceyhan hattının yeniden açılması, Borsa İstanbul'da özellikle enerji, petrokimya, demir-çelik (boru sanayi) ve taahhüt sektörlerinde işlem gören hisseler için doğrudan pozitif bir fiyatlama unsuru olarak öne çıkıyor. Ekonomik takvim projeksiyonlarına göre bu süreçten etkilenecek başlıca şirketler şunlar:
-
TUPRS (Tüpraş) ve PETKM (Petkim): Ceyhan Terminali'ne kesintisiz ve yüksek hacimli ham petrol akışının yeniden başlaması, Türkiye'nin dev rafineri ve petrokimya tesisleri için lojistik avantaj anlamına geliyor. Navlun maliyetlerinin düşmesi ve hammadde tedarik çeşitliliğinin artması, bu şirketlerin kâr marjlarını destekleyici bir unsur olarak değerlendiriliyor.
-
BRSAN (Borusan Boru) ve ERBOS (Erbosan): Enerji koridorlarının yeniden canlanması, boru hattının gelecekteki bakım, onarım veya kapasite artırımı projeleri, çelik boru üreticileri için potansiyel yeni siparişler ve ihaleler anlamına geliyor.
-
TKFEN (Tekfen) ve ENKAI (Enka İnşaat): Irak ve çevresindeki enerji altyapı yatırımlarında ciddi bir geçmişe sahip olan bu taahhüt devleri, petrol gelirlerinin bölgeye yeniden akmasıyla birlikte duran projelerin canlanmasından veya yeni altyapı ihalelerinden olumlu etkilenebilir.
-
TRCAS (Turcas Petrol) ve AKSEN (Aksa Enerji): Bölgesel enerji ticaretinin hacim kazanması ve Türkiye'nin enerji hub'ı (merkezi) olma konumunun güçlenmesi, enerji sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin genel operasyonel görünümüne ve yatırımcı algısına pozitif yansıyacaktır.
Küresel Petrol Fiyatlarına (Brent) Etkisi Ne Olur?
Vanaların açılması sadece Türkiye için değil, küresel enflasyon ve enerji maliyetleri açısından da kritik. Günlük 450 bin varillik ek arzın küresel piyasalara (özellikle Akdeniz havzasına) inmesi, Orta Doğu'daki jeopolitik risklerle 80 dolar bandının üzerinde tutunmaya çalışan Brent petrol fiyatları üzerinde gevşetici (aşağı yönlü) bir baskı yaratacaktır.
Yatırımcıların, Bağdat ile Erbil yönetimleri arasında varılacak nihai bir ticari mutabakat haberini ve Ceyhan'da gemilere yüklemenin başladığına dair gelecek resmi bildirimleri yakından takip etmesi gerekiyor.
