Ateşkes İptal, Hürmüz Boğazı'nda Füzeler Konuşuyor. ABD ve İran arasındaki gerilim, stratejik Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere yapılan saldırıların ardından yeniden kontrolden çıktı. Gelişmelerin son derece hızlı yaşandığı bölgede, geçtiğimiz ay imzalanan geçici ateşkes fiilen çökerken, taraflar karşılıklı olarak şiddetli hava harekatlarına başladı. ABD Başkanı Donald Trump'ın üst üste yaptığı uyarılar ve bölgedeki askeri hareketlilik, küresel piyasaları ve enerji fiyatlarını sarsmaya devam ediyor.
Yabancı basından (Washington Post, The Guardian, AP) derlediğimiz anlık verilere göre "Körfez'deki Yeni Savaş" ve diplomasideki son durum:
Krizin Merkez Üssü: Hürmüz Boğazı ve Ticaret Savaşı
Bölgedeki sıcak çatışmaların yeniden başlamasının ana nedeni, küresel petrol ve doğalgaz ticaretinin beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı oldu.
-
İran'ın İddiası: Tahran yönetimi, varılan geçici ateşkesin boğazın "özel kontrolünü" tamamen kendilerine verdiğini iddia ediyor ve uluslararası bir su yolu olmasına rağmen gemilerden geçiş ücreti (toll) talep etmeyi planlıyor.
-
ABD'nin Talebi: ABD'li üst düzey yetkililer ise boğazın tamamen uluslararası ulaşıma açık kalması gerektiğinde ısrarcı. Washington, müzakerelerin devam etmesi için İran'ın gemilere saldırmayacağını ve boğazın açık olduğunu tüm dünyaya resmen ve açıkça ilan etmesini şart koşuyor.
90 Hedef Vuruldu, Füzeler Havada Uçuşuyor
İran'ın ticari petrol tankerlerine yönelik insansız hava aracı (İHA) ve füze saldırıları düzenlemesi, ABD ordusunu harekete geçirdi.
-
ABD'nin Ağır Bombardımanı: ABD ordusu, iki gece üst üste İran'ın kıyı şeridini, hava savunma sistemlerini, radar istasyonlarını ve deniz üslerini vurdu. İlk gece 80'den fazla hedef vurulurken, ikinci gece 90 stratejik nokta tahrip edildi. Vurulan yerler arasında İran petrolünün yüzde 90'ının ihraç edildiği Hark Adası (Kharg Island) ve lojistik demiryolu hatları da bulunuyor .
-
İran'ın Misillemesi: İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), bu saldırılara Körfez'deki ABD askeri varlığını hedef alarak yanıt verdi. Kuveyt, Bahreyn ve Katar'daki üslere balistik füze ve İHA'larla saldırılar düzenlendi. Bahreyn ve Ürdün'de sirenler çalarken füzelerin havada imha edildiği raporlandı.
Trump: "Eğer Bir Daha Yaparlarsa Çok Daha Kötüsü Olur"
Türkiye'de düzenlenen NATO Zirvesi sırasında açıklamalarda bulunan ABD Başkanı Trump, ateşkes sürecinin bittiğini ilan etti [1.1.1]. Sosyal medya hesabından bir açıklama yapan Trump, "Bu saldırılar gemilerimizin bombalanmasının intikamıdır. Eğer bir daha yaparlarsa çok daha kötüsü olur!" diyerek Tahran'ı açıkça tehdit etti.
Ayrıca Trump, bölgedeki altyapıyı, enerji tesislerini ve tuzdan arındırma santrallerini yok etmekle tehdit ederken, İran'ın bir numaralı suikast hedefi haline geldiğini iddia etti.
Kapalı Kapılar Ardındaki Diplomasi ve "Hata" İtirafı
Sahadaki ağır bombardımana rağmen diplomatik masadan ilginç detaylar sızıyor:
-
Gizli İtiraf: Üst düzey ABD'li yetkililerin Amerikan basınına sızdırdığı bilgilere göre; İranlı yetkililer Trump'ın danışmanlarına özel olarak ulaşarak, Hürmüz Boğazı'ndaki sivil gemilere yapılan saldırıların bir "hata" olduğunu iletti. Bu saldırıların, anlaşmayı baltalamak isteyen radikal/şahin gruplar (hardliners) tarafından yapıldığı belirtildi.
-
Nükleer Şartı: Trump yönetimi görüşmelere kapıyı tamamen kapatmasa da anlaşma için çok katı bir şart öne sürüyor: İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş tüm uranyum stoklarını ABD'ye teslim etmesi.
Özetle; Körfez'deki "İran-ABD Savaşı" yeni ve çok daha yıkıcı bir evreye girme tehlikesi barındırıyor. Dünyanın gözü, küresel ekonominin can damarı olan Hürmüz Boğazı'nın güvenliğine ve taraflar arasında kopma noktasına gelen hassas diplomatik temasa çevrilmiş durumda.
