Diplomasi salonlarında nezaket kuralları ve gülücükler havada uçuşurken, sahadaki cephelerde ve liderlerin kapalı kapılar ardındaki görüşmelerinde kılıçlar çekilmiş durumda. Ankara’daki kritik NATO zirvesi ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye hamleleri, Tel Aviv’de adeta bir panik ve öfke dalgası yarattı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, doğrudan ABD medyasına çıkarak ve Trump’la teması zorlayarak iki başlıkta alarm zillerini çaldırdı: Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sert açıklamaları ve İsrail sınırları boyunca talep edilen geniş güvenlik/tampon bölgeleri.
Olayın arka planındaki derin kulisler, bölgesel satranç tahtasında taşların nasıl yerinden oynadığını gözler önüne seriyor.
1. Netanyahu’dan Washington’a Acil Çıkarma: "Erdoğan ve F-35 Dengesi"
Trump’ın Ankara’da Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı "harika bir lider" olarak övmesi, 2020’den kalan yaptırımların kaldırılabileceğinin sinyalini vermesi ve F-35 savaş uçaklarının Türkiye’ye satışını masaya yatırması, İsrail cephesinde şok etkisi yarattı.
Binyamin Netanyahu, CNN başta olmak üzere Amerikan ağlarına verdiği demeçlerde Trump’ın bu yakınlaşmasını açıkça hedef aldı. Tel Aviv’in merkeze koyduğu argümanlar oldukça net:
-
"Dost Değil" Retoriği: Netanyahu, Trump’ın Erdoğan’la olan kişisel dostluğunun Türkiye’yi ABD için "dost bir ülke" yapmayacağını savundu.
-
F-35 Paniği: Ankara’ya F-35 verilmesinin Orta Doğu’daki güç dengesini "kökten yok edeceğini" iddia eden Netanyahu, Türkiye’nin bölgede "agresif emelleri" olduğunu öne sürdü.
-
Doğrudan Çatışma Alanı: Netanyahu; Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki varlığını, Kıbrıs politikasını, Yunanistan’a yönelik duruşunu ve Hamas’a bakışını birer "tehdit dosyası" olarak Amerikan kamuoyuna sunarak Trump’ın adım atmasını engellemeye çalışıyor.
2. Trump’ın Cevabı ve "Savaşın Eşiği" İddiası
Trump ise Ankara’daki zirve sırasında yaptığı açıklamalarda hem Netanyahu’yu "harika bir savaş başbakanı" olarak övdü hem de Türkiye-İsrail geriliminde kendi arabuluculuk rolünü ve ağırlığını hatırlattı. Trump, daha önce de dile getirdiği üzere, Türkiye’nin bölgesel bir askeri güç olduğunu ve isterse çok daha farklı hamleler yapabilecekken kendi ricasıyla (veya baskısıyla) İran krizinde ya da sahadaki çatışmalarda doğrudan karşı cepheye girmekten kaçındığını ima etti. Yani Washington bir yandan İsrail’in güvenliğini gözetirken, diğer yandan Ankara’nın sahadaki ağırlığını görmezden gelemeyeceğini kabul eden bir denge yürütüyor.
3. Sınırlar Boyunca "Güvenlik/Tampon Bölge" Talebi Neye Karşılık Geliyor?
Netanyahu’nun Trump’a dayattığı bir diğer kritik başlık, İsrail sınırları boyunca (özellikle Lübnan, Suriye ve güney hatlarında) stratejik tampon bölgelerin ve kalıcı güvenlik kalkanlarının şart olduğu tezi.
İsrail’in 2023 sonrasındaki askeri doktrininde en temel ders olarak "savunma hattını kendi sınırları içinde değil, düşman topraklarının içinde buffer zone (tampon bölge) yaratarak kurmak" yer alıyor. Ancak sahadaki bu fiili işgal ve güvenlik şeridi talepleri, sadece Filistin veya Lübnan’la sınırlı kalmıyor; Türkiye’nin "Güvenlik sınırımız Beyrut’tan, Şam’dan başlar" mealindeki bölgesel uyarılarıyla ve sahadaki fiili etkinliğiyle doğrudan kesişiyor. Ankara’nın Orta Doğu’da ve Kuzey Suriye/Lübnan hattında Türkiye merkezli bir jeopolitik denge kurma iradesi, İsrail’in tek taraflı bu "tampon bölge" haritalarını ve hareket alanını ciddi şekilde daraltıyor.
Özetle: Kartlar Yeniden Dağıtılıyor
Ortada ne kusursuz bir ittifak ne de tek taraflı bir dikte dönemi var. Netanyahu, Washington nezdinde Türkiye’nin önünü kesmek, F-35 modernizasyonunu ve ambargo gevşetmelerini rafa kaldırmak için var gücüyle lobi yapıyor. Ancak Ankara sahada koyduğu ağır siklet ağırlıkla, Washington’un da bu coğrafyada İsrail’in tek sesli emir eriyle yola devam edemeyeceğini gösteriyor. Üçgenin köşeleri her geçen gün daha da keskinleşiyor; günün sonunda masada kimin ağırlık koyacağı, sahanın sert gerçekliğiyle tescillenecek.
