Hürmüz Boğazı'nda peş peşe yaşanan tanker saldırıları küresel enerji piyasalarında deprem etkisi yaratmaya devam ediyor. ABD'nin İran'a sağladığı geçici yaptırım muafiyetini iptal etmesiyle tırmanan krizde, boğazdaki gemi trafiği yavaş yavaş yeniden başlasa da ABD ve küresel petrol stoklarındaki tarihi erime durdurulamıyor.
Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere yönelik son saldırılar ve ABD'nin buna verdiği sert yanıt, küresel petrol arzındaki dengeleri bir kez daha altüst etti. Enerji rotalarının can damarında gemi trafiği yeni bir düzene oturmaya başlarken, piyasayı dengelemek için harcanan rezervlerin tükenme noktasına gelmesi uzun vadeli belirsizliği körüklüyor.
Tankerlere Saldırı ve ABD'nin Yaptırım Resti
Stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nda saatler içinde üç farklı tankerin hedef alınması bölgedeki tansiyonu zirveye taşıdı. Saldırıya uğrayan gemiler arasında patlama riski taşıyan Katar'a ait bir LNG tankeri ile hasar gören Suudi Arabistan'a ait bir ham petrol tankeri de bulunuyor. Bu gelişmelerin ardından denizcilik otoriteleri, bölgeden geçen gemiler için tehdit seviyesini "çok şiddetli" (severe) statüsüne yükseltti.
Olayların hemen ardından harekete geçen ABD Hazine Bakanlığı, İran'a yönelik petrol yaptırımlarını geçici olarak hafifleten ve normal şartlarda 21 Ağustos'a kadar geçerli olması planlanan lisansı iptal ettiğini duyurdu. ABD'li yetkililer, Tahran'ın Hürmüz'deki eylemlerini "tamamen kabul edilemez" olarak nitelendirerek, saldırıların arkasında İran'ın olduğuna dair güçlü bulgulara ulaştıklarını belirttiler.
Gemi Trafiği Başladı Ancak Stoklar Alarm Veriyor
Enerji dünyasındaki en çarpıcı çelişki ise şu anda yaşanıyor: Hürmüz Boğazı'nda tanker trafiği günlük 30 ila 60 gemiyle "yeni bir normale" dönmeye başlamasına rağmen, ABD ve küresel ham petrol stokları hızla erimeye devam ediyor.
Küresel krizi yumuşatmak için piyasaya sürülen yedek rezervler büyük yara almış durumda:
-
Tarihi Düşüş: OECD ülkelerinin petrol stokları, 1990 yılının Aralık ayından bu yana görülen en düşük seviyeye geriledi.
-
Stratejik Petrol Rezervi (SPR) Eriyik Durumda: ABD'nin stratejik rezervleri 1983'ten bu yana kaydedilen en düşük seviyelere ulaştı.
-
Petrol fiyatları şimdilik dengelenmiş gibi görünse de endüstri yöneticileri, ticari stokların hızla azaldığını ve yaklaşan yaz aylarındaki yüksek talebin fiyatlarda ani ve sert sıçramalara yol açabileceğini öngörüyor.
İran'ın Pazarlık Gücü ve Gelecek Beklentileri
Stokların tarihin en düşük seviyelerine inmesi, küresel piyasalar ile jeopolitik dengeler arasında yavaş çekim bir halat çekme yarışına sahne oluyor. Hürmüz'deki akışın yeniden başlaması ilk bakışta "bolluk" yaratarak İran'ın boğazı bir koz olarak kullanma gücünü kıracak gibi görünse de, matematik aksini söylüyor.
Tükenmiş küresel petrol rezervlerini savaş öncesi seviyelere getirmenin en az 15 ila 18 ay süreceği tahmin ediliyor. Bu uzun yenilenme süreci, küresel enerji piyasalarını olası yeni krizlere ve jeopolitik şantajlara karşı tamamen savunmasız bırakıyor.
Özetle; bölgede trafik kısmen açılmış gibi görünse de, yer altındaki rezervlerin ve ulusal tanklardaki petrolün eksilmesi küresel ekonomiyi büyük bir sınavla karşı karşıya bırakıyor.
