İngiltere silahlı kuvvetleri, Manş Denizi'nden geçmeye çalışan ve Rusya'nın yaptırımları delmek için kullandığı "gölge filo"ya ait olduğu tespit edilen Kamerun bandıralı bir petrol tankerine nefes kesen bir operasyon düzenledi. Bu olay, İngiltere'nin doğrudan liderlik ettiği ilk fiili deniz müdahalesi olarak tarihe geçerken, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski operasyonun ardından İngiltere'ye teşekkür etti.
Peki bu noktaya nasıl gelindi, gölge filo nedir ve askeri operasyonun detaylarında neler var? İşte adım adım gelişmeler.
Ne Olmuştu? Rusya'nın 'Gölge Filosu' Nedir?
Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından Batılı ülkeler (ABD, AB ve İngiltere), Moskova'nın savaş makinesini finanse etmesini engellemek amacıyla Aralık 2022'de Rus petrolüne varil başına 60 dolarlık bir tavan fiyat uygulaması getirmişti.
Bu yaptırımları aşmak isteyen Rusya, uluslararası denizcilik kurallarının etrafından dolanmak için "gölge filo" (shadow fleet) olarak adlandırılan devasa bir ağ kurdu. 700 ila 1.000 arasında yaşlı ve bakımsız petrol tankerinden oluşan bu filo, genellikle Kamerun, Madagaskar gibi ülkelerin bayrakları (kolay bayrak) altında seyrediyor. Gemiler, gerçek sahiplerini ve rotalarını gizlemek için takip sistemlerini (transponder) kapatarak veya sahte konum sinyalleri göndererek, Rusya'nın yaptırımlara tabi petrol ihracatının yaklaşık %75'ini taşıyor.
Operasyon Öncesi Gelişmeler: Avrupa Çemberi Daraltıyor
Gölge filonun Avrupa sularındaki faaliyetlerinin artması üzerine Batılı müttefikler harekete geçmişti.
-
Mart 2026 Kararı: İngiltere Başbakanı Keir Starmer, geçtiğimiz Mart ayında İngiliz komandolarına, Birleşik Krallık sularından geçen yaptırımlı Rus gölge filo gemilerini durdurma ve el koyma yetkisi vermişti.
-
Müttefik Operasyonları: Bu kararın öncesinde ve sonrasında Fransa, Belçika ve İsveç gibi ülkeler de Baltık Denizi ve Akdeniz'de benzer gemileri engellemeye başladı. Örneğin, yılın başlarında Fransız donanması, İngiliz donanmasının desteğiyle Akdeniz'de "Grinch" ve "Deyna" adlı yaptırımlı tankerlere el koymuştu.
Ne Oldu? Manş Denizi'nde 6 Saatlik Komando Operasyonu
Avrupa'nın bu sıkılaşan politikasının en somut ve büyük çaplı adımı 14 Haziran 2026 Pazar günü sabahın erken saatlerinde atıldı.
İngiltere'nin doğrudan emriyle harekete geçen askeri unsurlar, Rusya'nın Baltık kıyısındaki Ust-Luga limanından yola çıkan ve Kamerun bayrağı taşıyan "Smyrtos" adlı petrol tankerini Manş Denizi'nde durdurdu.
| Operasyon Detayları | |
| Katılan Birlikler | 42. Komando (Kraliyet Deniz Piyadeleri), Ulusal Suç Ajansı (NCA) |
| Hava Desteği | RAF P-8 Poseidon, Chinook, Merlin Mk4 ve Wildcat helikopterleri |
| Deniz Desteği | HMS Sutherland (Fırkateyn) ve HMS Ledbury (Mayın Avlama Gemisi) |
| Süre | Yaklaşık 6 saat |
İngiliz hükümetinin yayınladığı görüntülerde, Kraliyet Deniz Piyadelerinin helikopterlerden halatlarla gemiye iniş yaptığı, NCA yetkililerinin ise gemideki belgelerde arama yaptığı görüldü. Kontrol altına alınan dev tanker, çevresel ve güvenlik incelemelerinin yapılması için İngiltere'nin güney kıyılarındaki Dorset (Weymouth) açıklarına çekildi.
Liderlerden Açıklamalar: Starmer'dan Kararlılık, Zelenski'den Teşekkür
Operasyonun ardından hem Londra'dan hem de Kiev'den peş peşe açıklamalar geldi.
İngiltere Başbakanı Keir Starmer: Bizzat operasyon emrini verdiğini belirterek, "Bu başarılı operasyon Rusya'ya bir darbe daha vurdu ve Putin'in Ukrayna'daki savaşını finanse edenlere saklanamayacaklarını hatırlattı." ifadelerini kullandı.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski: Tankerin alıkonulmasından dolayı İngiltere'ye teşekkür etti ve Avrupa'ya daha sert adımlar atma çağrısında bulundu: "Avrupa'nın sadece tankerleri alıkoymayı ve petrol sevkiyatlarını kısıtlamayı değil, aynı zamanda taşıdıkları petrole el konulmasını sağlayacak yasal adımları acilen atması gerekiyor. Bu, barışı kesinlikle daha da yakınlaştıracaktır."
Rusya Cephesi: Moskova daha önce Fransa'nın benzer bir müdahalesini "uluslararası korsanlık" olarak nitelendirmişti. Rusya Dışişleri Bakanlığı, "gölge filo" kavramının uluslararası hukukta bir karşılığı olmadığını ve bu tür operasyonların deniz güvenliğini açıkça tehdit ettiğini savunuyor.
İngiltere Savunma Bakanlığı yetkilileri, soruşturmalar sürerken Smyrtos tankerinin güney kıyılarında tutulmaya devam edeceğini bildirdi. Bu olayın, Rusya'nın deniz yoluyla yaptığı petrol ihracat rotalarında ciddi maliyet artışlarına ve güzergah değişikliklerine yol açması bekleniyor.
