Meksika'da Et Sektörü Şahlanırken Teksas Çöküşte: Et Yiyen Kurtçuk (Screwworm) Krizi Büyüyor

Bir Yıllık Krizde Tarihi Gelişme: Teksas'ta 60 Yıl Sonra İlk Vaka

ABD sığır eti pazarını derinden sarsan ve temelleri geçtiğimiz yıla dayanan kriz, bu hafta yaşanan kritik bir gelişmeyle yeniden alevlendi. ABD hükümeti, tam bir yıl önce et yiyen tehlikeli bir parazit olan screwworm (vidalı kurtçuk) salgınını engellemek amacıyla Meksika'dan canlı hayvan ithalatını durdurarak sınırları kapatmıştı. Ancak alınan bu önlem tehlikenin sınırı aşmasını engelleyemedi: Bu hafta, Teksas'taki bir besi çiftliğinde 60 yıl aradan sonra ilk kez screwworm vakası doğrulandı.

Sınırın kapanması hastalığın yayılmasını yavaşlatmayı hedeflese de, aradan geçen bir yılda uygulanan bu ambargo iki ülkenin et endüstrilerinde tamamen zıt yönlü, devasa ekonomik değişimler yarattı.

Teksas Besi Çiftliklerinde Sessizlik ve İflas Korkusu

ABD'nin en büyük sığır üreticisi eyaleti olan Teksas'ta, sınırın kapanmasıyla birlikte 100 milyar dolarlık sığır eti endüstrisi ciddi bir daralma yaşıyor. Dwight Eisenhower'ın başkanlık döneminden bu yana faaliyet gösteren 70 yıllık Lubbock Feeders gibi devasa besi çiftlikleri, şu an kapasitelerinin sadece yüzde 10'uyla (40.000 baştan 4.000 başa düşerek) çalışıyor ve kapanmanın eşiğinde.

Eskiden ABD'nin sığır eti üretiminin yaklaşık yüzde 4'ü ila 5'ini oluşturan ve yılda bir milyondan fazla ithal Meksika sığırının işlendiği bu tesisler, artık hayvan bulamıyor. Hayvan tedarikinin kuruması ve ABD içindeki kuraklığın yerli sürüleri küçültmesi, Amerikan sığır eti fiyatlarını rekor seviyelere taşıyarak son 75 yılın en düşük arz oranlarından birini tetikledi. Tyson Foods gibi büyük et işleyicileri de Teksas ve Nebraska'daki fabrikalarında operasyonları durdurmak veya küçültmek zorunda kaldı.

Kriz Meksika İçin Fırsata Dönüştü: İşlenmiş Et İhracatında Patlama

Sınırın diğer tarafında, özellikle Meksika'nın kuzey sınır eyaleti Coahuila'da ise tam tersi bir tablo hakim. Eskiden canlı hayvanlarını Teksas'taki tesislere gönderen Meksikalı çiftçiler, sınırın kapanmasıyla kendi altyapılarını hızla geliştirmek zorunda kaldı. Canlı hayvan ihracatı yerine, sığırları kendi tesislerinde besleyip doğrudan işlenmiş sığır eti olarak ABD'ye satmaya başladılar.

Katma değeri yüksek bu yeni iş modeli, Meksikalı üreticilerin kâr marjlarını ciddi oranda artırdı. Son verilere göre, 2026 yılının ilk dört ayında Meksika'nın ABD'ye yaptığı sığır eti ihracatı yüzde 23 oranında muazzam bir artış gösterdi. Ülkedeki üreticiler, krizin kendilerini daha donanımlı hale getirdiğini ve sınır açılsa bile artık canlı hayvan değil, kârlı işlenmiş et satmaya devam edeceklerini belirtiyor.

Sırada Ne Var? ABD'de Fiyatlar Düşecek mi?

Sektör uzmanları, Teksas'ta yeni doğrulanan screwworm vakası sonrası ABD Tarım Bakanlığı'nın (USDA) sınırları yakın zamanda açmasını beklemiyor. Mevcut durumda ABD'li üreticilerin kendi sürülerini büyüterek pazarı dengelemesi ise en az iki yıl alacak bir süreç olarak görülüyor. Bu tablo, önümüzdeki dönemde ABD'li tüketiciler için market raflarındaki sığır eti fiyatlarının yüksek kalmaya devam edeceğine ve Meksika'nın pazardaki yeni gücünü sağlamlaştıracağına işaret ediyor.

Türkiye'nin 2026 İthalat Tablosu

Türkiye'de hayvancılık politikalarının merkezinde ithalat yer almaya devam ediyor. Tarım ve Orman Bakanlığı ile Et ve Süt Kurumu (ESK) koordinasyonunda yürütülen güncel süreçte tablo şu şekilde:

• 500 Bin Başlık Kota: 2026 yılı için toplam 500 bin baş besilik sığır ithalatı planlandı. (Bunun 392 bini 200 baş üzeri kapasiteli işletmelere, 108 bini ise daha küçük işletmelere tahsis ediliyor).

• Ek Et İthalatı Beklentisi: ABD Tarım Bakanlığı'nın (USDA) Türkiye için hazırladığı 2026 yılı raporuna göre, canlı hayvana ek olarak bu yıl yaklaşık 70 bin ton kırmızı et ithalatı yapılması da öngörülüyor.

• Giderek Artan Maliyet: 2019 yılında hayvan başına ortalama ithalat maliyeti 970 dolar seviyelerindeyken, son bir yıl içinde bu rakam 1.600 doların üzerine çıkmış durumda. Alınan hayvan sayısı azalsa bile ödenen toplam döviz faturası artıyor.

ABD-Meksika Krizinin Türkiye'ye Yansımaları

ABD sığır eti pazarında yaşanan daralma ve screwworm (vidalı kurtçuk) kaynaklı sınır kapanmaları, coğrafi olarak uzak görünse de küresel tedarik zinciri üzerinden bizi doğrudan etkileyen sonuçlar doğuruyor:

1. Güney Amerika Pazarında Fiyat Baskısı

Türkiye, besilik sığır ve karkas et ithalatının büyük bir kısmını Güney Amerika (Brezilya, Uruguay gibi) pazarlarından karşılıyor. ABD'deki Teksas gibi devasa besi merkezleri Meksika'dan hayvan alamadığında ve Amerika içindeki kuraklık sürüleri küçülttüğünde, ABD kendi devasa et açığını kapatmak için Brezilya ve Avustralya gibi alternatif küresel tedarikçilere yönelir. ABD'nin yüksek alım gücüyle bu pazarlardaki talebi artırması, küresel canlı hayvan ve et birim fiyatlarını yukarı çeker. Türkiye de aynı havuzdan alım yaptığı için bu fiyat artışlarından doğrudan etkilenir.

2. Besi Maliyetlerinde Kaçınılmaz Artış

Türkiye, yem hammaddesinin yaklaşık yüzde 60'ını dışarıdan ithal ediyor. Zaten yüksek olan bu girdi maliyetlerine, bir de küresel canlı hayvan arzı daralması ve artan fiyatlar eklendiğinde, ESK'nın üreticiye vereceği ithal besilik hayvan fiyatları mecburen yukarı yönlü güncellenir. Bu durum, işletmelerin besi maliyetini artırır ve nihayetinde tezgâhtaki perakende et fiyatlarına zam olarak yansır.

3. Hastalık Kaynaklı Biyogüvenlik Riskleri

Teksas'ta 60 yıl sonra yeniden görülen screwworm vakası, tedarik zincirlerinin hastalıklara karşı ne kadar kırılgan olduğunu net bir şekilde gösterdi. Türkiye, sürü varlığını damızlık üreterek büyütmek yerine, ithalatının yaklaşık yüzde 88'ini doğrudan besiye ve kesime giden hayvanlar üzerinden yapıyor. Ana tedarikçi ülkelerden birinde yaşanabilecek olası bir salgın (şap, parazit veya başka bir epizootik hastalık) durumunda alternatif bir B planı bulunmuyor. Tedarikçi ülkelerin ihracatı durdurması halinde içerideki et piyasasında anında büyük bir kriz patlak verebilir.

Özetle: Meksika sınırının kapanması nedeniyle ABD'de yaşanan arz sıkıntısı küresel et piyasasında fiyatları yukarı iterken; 2026'da 500 bin baş hayvan getirecek olan Türkiye'nin ithalat faturasını daha da kabartıyor ve içerideki maliyet krizini derinleştiriyor.