Dünyanın en büyük sığır eti ihracatçısı Brezilya ile en büyük alıcısı Çin arasındaki et ticareti, 2026 yılında eşi benzeri görülmemiş bir tezatla karşı karşıya. Çin, 20 yılı aşkın süren müzakerelerin ardından tüm Brezilya'yı "şap hastalığından (FMD) ari" olarak tanıdı. Ancak bu tarihi zafer; Çin'in uyguladığı katı ithalat kotaları, hormon denetimleri ve kota aşımında uygulanan %55'lik devasa ek gümrük vergileri nedeniyle Brezilyalı et üreticilerinin kârlılığını ciddi şekilde tehdit ediyor.
20 Yıllık Bekleyiş Sona Erdi: Tüm Brezilya Şap Hastalığından Ari
2 Haziran 2026 tarihinde Çin Gümrük Genel İdaresi (GACC) ve Çin Tarım Bakanlığı tarafından yapılan ortak açıklamayla, Brezilya'nın tamamı resmen "aşısız şap hastalığından ari ülke" olarak tanındı. Daha önce Brezilya'nın sadece 12 eyaleti bu statüde kabul ediliyordu.
Bu kritik adım, iki ülke arasında 20 yılı aşkın süredir devam eden müzakerelerin ve Brezilya Dışişleri ile Tarım Bakanlarının Mayıs ayında Pekin'e yaptığı "stratejik diyalog" ziyaretlerinin bir meyvesi oldu. Bu onay sayesinde Brezilya; kemikli et, karaciğer ve mide gibi sakatatlar ile safra taşı gibi katma değeri yüksek yeni hayvansal ürünleri Çin pazarına sokma hakkı kazandı.
Kârları Tehdit Eden "Kota" Tuzağı
Ne var ki, kağıt üzerindeki bu büyük pazar genişlemesi, pratikte sert kotalar duvarına çarpıyor. 2025 yılında Çin'e 1.7 milyon tona yakın sığır eti satan Brezilya'nın 2026 kotası yaklaşık 1.106 milyon ton olarak belirlendi (yaklaşık %35'lik bir daralma).
Sorun sadece kotanın düşürülmesi değil; uygulanan ağır yaptırımlar. Çin'in kurallarına göre belirlenen kota aşıldığında, mevcut %12'lik gümrük vergisine %55 oranında bir ek vergi (surcharge) biniyor. Bu durum, kota dışı ticareti ticari açıdan neredeyse imkansız hale getiriyor.
2026'nın ilk yarısı bitmeden Brezilya'nın kotasının %55'inden fazlası çoktan doldu. Brezilyalı mezbahalar, sevkiyatların Çin limanlarına geç varıp %55'lik vergiye takılmaması için sözleşmeleri erkenden sonlandırmak zorunda kalıyor. Gemi ve limanlarda yaşanacak en ufak bir lojistik gecikme, tüm kâr marjının erimesi ve devasa zararlar anlamına geliyor.
Hormon Krizi ve Askıya Alınan Tesisler
Sektörün karşılaştığı tek engel kotalar değil. Çin'in ithal ette sentetik hormon kalıntılarına karşı "sıfır tolerans" politikası, Brezilya'nın hızını kesen bir diğer unsur oldu.
Mayıs ayı sonlarında, Çin gümrüklerinde yapılan testlerde progesteron (sentetik hormon) tespit edilmesi üzerine, aralarında küresel et devleri JBS, Prima Foods ve Frialto'nun bulunduğu en az 5 Brezilya et işleme tesisinin Çin'e ihracatı askıya alındı. Kota limitini doldurmak için zamanla yarışan sektör için tesis kapatmaları, zaten yüksek olan lojistik ve operasyonel maliyetlerin daha da artması anlamına geliyor.
Çin'in İç Krizi ve Küresel Dinamikler
Çin'in Brezilya'ya karşı bu "korumacı" tavrının arkasında kendi iç pazarındaki dinamikler ve hayvancılık politikaları yatıyor:
-
Çin'deki SAT-1 Şap Salgını: 2026 yılının bahar aylarında Çin, kuzeybatı eyaletlerinde (Gansu ve Sincan) Afrika kökenli ölümcül SAT-1 tipi şap hastalığı salgınıyla mücadele etti. Bu durumun yılın ikinci yarısında Çin'in yerel et arzını baskılaması bekleniyor.
-
Reddedilen Kota Talebi: Çin'in iç pazarındaki muhtemel açığa rağmen, Brezilya Tarım Bakanlığı'nın "diğer ülkelerin (örneğin Avustralya veya Uruguay) kullanmadığı kotaların Brezilya'ya devredilmesi" yönündeki talebi Pekin yönetimi tarafından reddedildi. Uzmanlar (örneğin ABIEC Başkanı Roberto Perosa), Çin'in bu kotaları sıhhi bir önlemden ziyade kendi yerel endüstrisini koruyan bir ticaret bariyeri olarak kullandığını vurguluyor.
Sonuç: Tarihi Fırsat mı, Finansal Risk mi?
2026 yılı, Brezilya et endüstrisi için "tek bir pazarın kurallarına aşırı bağımlı olmanın" getirdiği riskleri en acı şekilde kanıtlıyor. Şap hastalığından tamamen ari bir ülke olarak tescillenmek uzun vadeli büyük bir prestij olsa da, %55'lik ek vergiler, askıya alınan tesisler ve daralan kotalar Brezilya'nın kâr marjlarını boğuyor.
Küresel et piyasaları, Asya devinin masaya koyduğu kuralların, Güney Amerika'daki et üreticilerini yeni pazarlar (ABD, Orta Doğu gibi) aramaya itip itmeyeceğini yakından takip ediyor.
